Vrijstelling van werk: wat het betekent voor je loon, vakantiedagen en WW

"Je hoeft de komende drie maanden niet meer naar kantoor - we betalen je gewoon door tot de einddatum." Het klinkt als de perfecte uitkomst van een VSO-onderhandeling. Geen werkverplichting, wel salaris, alle tijd om te solliciteren. Maar er zit altijd een prijskaartje aan de details: wat gebeurt er met je vakantiedagen, klopt de einddatum, en blijft je WW veilig?

In dit artikel lees je wat vrijstelling van werk in een VSO juridisch en financieel inhoudt - en waar je voor je tekent op moet letten.

Vrijstelling van werk — ook wel *vrijgesteld van werk* of *non-activiteit* — betekent dat je geen werkzaamheden meer hoeft te verrichten, terwijl je dienstverband gewoon doorloopt en je salaris wordt doorbetaald. Het kan los van een vaststellingsovereenkomst worden afgesproken, maar in de praktijk gebeurt het meestal ín een VSO. In alle gevallen geldt: vrijstelling met behoud van loon.

Wat is vrijstelling van werk?

Vrijstelling van werk (ook wel *non-activiteit* genoemd) betekent dat je geen werkzaamheden meer hoeft te verrichten tot het einde van je arbeidsovereenkomst, terwijl je salaris gewoon wordt doorbetaald.

De arbeidsovereenkomst blijft dus bestaan - je staat nog op de loonlijst, je bouwt vakantiedagen op, je zit nog in de pensioenregeling - maar je hebt geen werkverplichting meer. Deze afspraak wordt meestal opgenomen in de vaststellingsovereenkomst en geldt gedurende de resterende looptijd van het contract of de opzegtermijn.

Vrijstelling van werk met behoud van loon: wat betekent dat precies?

Met behoud van loon betekent letterlijk dat er financieel niets verandert zolang je dienstverband loopt. Je salaris wordt gewoon overgemaakt, je blijft pensioen opbouwen, je bouwt vakantiedagen op en je blijft verzekerd via je werkgever. Het enige dat vervalt, is je verplichting om te werken.

Verwar vrijstelling niet met schorsing of non-actiefstelling. Vrijstelling spreek je in overleg af, meestal als onderdeel van een vertrekregeling. Een schorsing legt je werkgever eenzijdig op, vaak met een verwijt erbij. Het financiële effect lijkt op elkaar — in beide gevallen loopt je loon door — maar de lading is totaal anders, en dat maakt uit voor je dossier en je referentie. Lees meer over schorsing en non-actiefstelling.

Wanneer wordt vrijstelling afgesproken?

Vrijstelling van werk komt vooral voor wanneer:

• De arbeidsrelatie onder druk staat en aanwezigheid op de werkvloer ongemakkelijk is.
• Beide partijen verdere conflicten willen voorkomen.
• De werkgever wil voorkomen dat je nog gevoelige informatie krijgt of klantcontacten meeneemt.
• Jij tijd wilt om ander werk te zoeken.

Het is geen wettelijke verplichting, maar een onderhandelingspunt binnen de VSO. In de praktijk wordt het vaak vrij makkelijk toegekend omdat het ook in het belang van de werkgever is.

De voordelen voor jou

1. Tijd voor sollicitaties

Je kunt je volledig richten op het vinden van een nieuwe baan. Geen mailtjes meer beantwoorden, geen meetings, geen werkdruk - wel inkomen. Voor de meeste mensen is dit de grootste praktische winst.

2. Rust na een conflict

Bij spanningen of een moeizame beëindiging voorkomt vrijstelling verdere escalatie. Je hoeft niet meer met collega's of leidinggevenden te confronteren. Je kunt mentaal omschakelen naar de volgende fase.

3. Behoud van inkomen én arbeidsvoorwaarden

Je krijgt gewoon je salaris, vaak inclusief secundaire arbeidsvoorwaarden zoals pensioenopbouw, vakantiegeld, en soms zelfs auto, laptop of telefoon (afhankelijk van wat in de VSO staat).

Hoe lang duurt vrijstelling van werk?

De vrijstelling loopt meestal vanaf het moment dat de VSO is ondertekend tot de officiële einddatum van het dienstverband. Die einddatum moet juridisch correct worden vastgesteld - en daar zit een addertje onder het gras.

Bij vrijwillige beëindiging via VSO speelt namelijk de zogenaamde fictieve opzegtermijn een rol voor je WW. Dat betekent: tussen ondertekening en einddatum moet de wettelijke of contractuele opzegtermijn passen. Anders kan het UWV concluderen dat je te vroeg WW aanvraagt en je een aantal weken laten wachten. Lees meer over WW en je VSO.

De einddatum in je VSO is dus geen detail - die bepaalt of je vanaf dag één na je laatste werkdag WW krijgt of pas weken later.

Vakantiedagen tijdens vrijstelling: hét discussiepunt

Dit is waar veel VSO's misgaan voor werknemers. In een VSO kunnen verschillende afspraken worden gemaakt:

• Openstaande vakantiedagen worden uitbetaald als bonus bovenop je salaris (gunstig).
• Vakantiedagen worden geacht te zijn opgenomen tijdens de vrijstelling (ongunstig - je krijgt niets extra).
• Een deel wordt verrekend, een deel uitbetaald (mengvorm).

Als hierover niets is vastgelegd, kan onduidelijkheid ontstaan en in de praktijk wordt dat dan vaak in het voordeel van de werkgever uitgelegd. Een ongunstige formulering kan ertoe leiden dat je tientallen vakantiedagen kwijtraakt of minder uitbetaald krijgt dan verwacht.

Wat je wilt zien: de zin "openstaande vakantiedagen worden bij einddatum uitbetaald" - los van de vrijstelling.

Heeft vrijstelling gevolgen voor je WW-uitkering?

Vrijstelling van werk zelf is geen probleem voor je WW-recht. Wel moet de vaststellingsovereenkomst voldoen aan de voorwaarden van het UWV. Belangrijk:

• Het initiatief voor beëindiging ligt bij de werkgever.
• Er is geen sprake van verwijtbaar handelen aan jouw kant.
• De juiste einddatum wordt gehanteerd (zie fictieve opzegtermijn hierboven).

Een verkeerde formulering kan ervoor zorgen dat je tijdelijk geen recht hebt op WW. Bekijk onze checklist voor WW en VSO voor de exacte voorwaarden.

Wat als je liever gewoon doorwerkt?

Je bent niet verplicht om vrijstelling te accepteren. Als je liever doorwerkt tot de einddatum - bijvoorbeeld omdat je nog projecten wilt afronden of omdat je je collega's niet wilt achterlaten - kun je dat bespreken.

Alleen wanneer je werkgever je op non-actief stelt of schorst op basis van een andere reden, kun je worden uitgesloten van werk. In dat geval behoud je in principe je recht op loon.

Checklist: wat moet er over vrijstelling in je VSO staan?

Vóór je tekent, controleer of de VSO duidelijk regelt:

• Vanaf welke datum de vrijstelling ingaat.
• Tot welke datum deze loopt (de einddatum van het dienstverband).
• Of secundaire arbeidsvoorwaarden (auto, laptop, telefoon, pensioen) doorlopen.
• Hoe vakantiedagen worden behandeld - uitbetaling of verrekening.
• Of er nog werkverplichtingen zijn (bijvoorbeeld bereikbaarheid voor overdracht).
• Of je tijdens de vrijstelling elders mag werken en wat dat doet met je salaris.

Mag je tijdens vrijstelling elders werken?

In principe wel, maar het hangt af van wat er in je VSO staat. Standaard zit er soms een clausule in dat inkomsten uit ander werk verrekend worden met je doorbetaalde salaris. Dat kan een aanzienlijk financieel verschil maken.

Wat je idealiter onderhandelt: geen verrekening van neveninkomsten. Dan kun je gewoon ergens anders starten en zowel je oude salaris als je nieuwe salaris ontvangen tot de einddatum. Bekijk ook onze 7 onderhandeltips voor je VSO.

Vrijstelling van werk bij de overheid, een gemeente of een woningcorporatie

De juridische basis is overal hetzelfde: vrijstelling is geen wettelijk recht, maar een afspraak. Wat per sector verschilt, is wat je cao of sociaal plan erbovenop regelt. In veel overheids- en semipublieke cao's staan afwijkende opzegtermijnen, een eigen regeling voor het afwikkelen van vakantiedagen, en soms een bovenwettelijke aanvulling op de WW.

Loopt de vrijstelling via een reorganisatie, dan is het sociaal plan vaak leidend en is er minder individuele onderhandelingsruimte — maar niet géén. Controleer altijd of het sociaal plan op jou van toepassing is en of jouw situatie een uitzondering rechtvaardigt. Lees meer over het sociaal plan bij een reorganisatie of bekijk onze pagina over je rechten bij een reorganisatie.