Wat betekent boventallig?
Boventallig betekent dat je functie bij een reorganisatie vervalt, of dat er voor jouw functie te veel medewerkers zijn. Je bent dan nog gewoon in dienst en je krijgt gewoon salaris: boventallig verklaard worden is niet hetzelfde als ontslagen worden. Je werkgever moet eerst onderzoeken of herplaatsing mogelijk is.
Het woord "boventallig" komt vaak als een schok. Het betekent dat jouw functie in de nieuwe organisatie niet meer terugkomt. Maar boventallig verklaard worden is niet hetzelfde als direct ontslagen worden.
In deze blog lees je wat boventalligheid juridisch betekent, welke stappen jouw werkgever moet nemen en hoe je jouw onderhandelingspositie kunt versterken.
Wat betekent boventallig?
Boventallig betekent dat jouw functie vervalt binnen de nieuwe organisatiestructuur. Het zegt niets over je functioneren. Het gaat puur om bedrijfseconomische keuzes.
Toch mag een werkgever niet zomaar bepalen dat jij boventallig bent. Eerst moet worden vastgesteld:
- Welke functies verdwijnen
- Welke functies uitwisselbaar zijn
- Hoe het afspiegelingsbeginsel wordt toegepast
Let op
Daar gaat het in de praktijk vaak mis. Fouten bij het vaststellen van uitwisselbaarheid of afspiegeling kunnen een grond zijn om het ontslag aan te vechten.
Boventallig verklaard en dan? Vijf stappen
- 1Vraag schriftelijk om de onderbouwing: het reorganisatieplan, de functievergelijking en de afspiegelingsberekening
- 2Controleer of jouw functie terecht als uitwisselbaar of juist als uniek is aangemerkt
- 3Ga na of herplaatsing serieus is onderzocht en of er openstaande vacatures zijn
- 4Kijk of er een sociaal plan geldt en wat dat regelt over vergoeding, scholing en vrijstelling van werk
- 5Teken niets voordat het voorstel juridisch is beoordeeld
Uitwisselbare functies: cruciale discussie
Een belangrijke vraag bij reorganisatie is of functies "uitwisselbaar" zijn. Dat betekent dat functies qua inhoud, vereiste kennis, vaardigheden en beloning vergelijkbaar zijn.
- Inhoud van de functie
- Vereiste kennis en vaardigheden
- Niveau van beloning
- Omstandigheden waaronder wordt gewerkt
Als jouw functie ten onrechte als uitwisselbaar wordt aangemerkt (of juist niet), kan dat gevolgen hebben voor wie ontslagen wordt. Dit is vaak een technisch juridisch discussiepunt waarbij gespecialiseerde beoordeling nodig is.
Wat is een sociaal plan en wat betekent het voor jou?
Bij grotere reorganisaties wordt meestal een sociaal plan opgesteld. Daarin staan afspraken over:
- Ontslagvergoedingen
- Herplaatsing
- Scholingsbudgetten
- Outplacement
- Vrijstelling van werk
Let op
Een sociaal plan biedt duidelijkheid, maar niet altijd maatwerk. In sommige gevallen is individuele onderhandeling mogelijk, zeker als jouw situatie bijzonder is.
Krijg je altijd een vaststellingsovereenkomst?
In de praktijk bieden werkgevers bij reorganisatie vaak een vaststellingsovereenkomst aan. Dat lijkt vriendelijker dan een UWV-procedure, maar het is vooral sneller en minder onzeker voor de werkgever.
Voor jou is het belangrijk dat in een VSO staat:
- Dat het initiatief bij de werkgever ligt
- Dat jou geen verwijt treft van het ontslag
- Dat de juiste opzegtermijn wordt gehanteerd
- Dat de ontslagvergoeding correct is berekend
- Dat concurrentie- of relatiebedingen vervallen
Belangrijk
Teken nooit een VSO zonder deze eerst te laten controleren door een jurist. Eén verkeerde formulering kan je WW-recht kosten.
Wat als je wilt blijven?
Soms wil je helemaal niet weg. Dan is het belangrijk om:
- Te controleren of herplaatsing serieus is onderzocht
- Te kijken of er openstaande vacatures zijn
- Te beoordelen of het afspiegelingsbeginsel correct is toegepast
In sommige gevallen kan bezwaar worden gemaakt tegen de ontslagaanvraag bij het UWV.
Boventallig verklaard terwijl je ziek bent
Ziekte geeft bij een reorganisatie geen voorrang, maar ook geen uitsluiting. De afspiegeling gaat gewoon door en je kunt dus net zo goed boventallig worden verklaard als een collega die niet ziek is.
Wat wél verandert, is wat je werkgever daarna kan. Tijdens de eerste twee ziektejaren geldt een opzegverbod. Het UWV verleent in beginsel geen ontslagvergunning wegens bedrijfseconomische redenen zolang dat verbod geldt — behalve als het hele bedrijf stopt. Je werkgever kan je dus boventallig verklaren, maar je er niet zomaar uit krijgen.
Precies daarom volgt in deze situatie vaak een vaststellingsovereenkomst: dat is voor de werkgever de enige route die wél werkt. En juist dan is tekenen risicovol, want je geeft de bescherming van het opzegverbod op en zet je Ziektewet-, WW- of WIA-uitkering op het spel. Lees hoe je hiermee omgaat als je werkgever druk zet tijdens ziekte.
Onderhandelingspositie bij reorganisatie
Veel werknemers onderschatten hun positie. Werkgevers willen vaak snelheid, rust in de organisatie en geen langdurige procedures. Dat geeft jou onderhandelingsruimte, zeker als:
- Het dossier niet volledig is
- Functies niet goed zijn afgebakend
- Er twijfel is over herplaatsing
Conclusie
Boventallig verklaard worden is ingrijpend, maar betekent niet dat je machteloos bent. Juist in reorganisaties maken details het verschil: de juiste toepassing van regels, correcte berekeningen en strategische onderhandelingen.
Laat je situatie beoordelen
Boventallig verklaard? Onze juristen beoordelen je situatie, controleren het proces en helpen je met onderhandelen over de beste voorwaarden.
Wil je de hele route stap voor stap doorlopen? Lees: Reorganisatie: in 10 stappen sterker eruit
